Rak prostaty (stercza) – objawy. Jak wykryć?

Według najnowszych danych Krajowego Rejestru Nowotworów, w 2023 roku w Polsce odnotowano 23 710 nowych zachorowań na raka gruczołu krokowego oraz 5 859 zgonów z jego powodu. Rak prostaty jest obecnie najczęściej rozpoznawanym nowotworem złośliwym u mężczyzn w Polsce odpowiada za 24,5% wszystkich zachorowań na nowotwory złośliwe w tej grupie. Pod względem umieralności rak gruczołu krokowego pozostaje jedną z głównych przyczyn zgonów nowotworowych u mężczyzn. W 2023 roku odpowiadał za 11,0% zgonów z powodu nowotworów złośliwych u mężczyzn, zajmując wysoką pozycję po raku płuca oraz nowotworach jelita grubego. W Polsce, podobnie jak na świecie, choroba ta dotyczy głównie mężczyzn po 50. roku życia, a ryzyko zachorowania wyraźnie wzrasta wraz z wiekiem. Rak prostaty pozostaje najczęściej rozpoznawanym nowotworem u mężczyzn od 2016 roku, a dane epidemiologiczne wskazują na utrzymującą się wysoką dynamikę wzrostu zachorowalności.

Nowotwór prostaty a rak prostaty – oznaczają to samo?

Powyższe pojęcia często używane są zamiennie, ale nie znaczą dokładnie tego samego.

Nowotwór prostaty to określenie szersze. Oznacza nieprawidłowy rozrost komórek w obrębie gruczołu krokowego. Nowotwór może być łagodny albo złośliwy. Łagodne zmiany nie naciekają okolicznych tkanek i nie dają przerzutów, ale mogą powodować objawy związane z oddawaniem moczu, np. częste parcie na mocz, słabszy strumień moczu czy konieczność wstawania w nocy.

Rak prostaty to konkretny rodzaj nowotworu złośliwego wywodzącego się z komórek nabłonkowych gruczołu krokowego. Może rozwijać się powoli, ale w części przypadków ma charakter agresywny, nacieka okoliczne tkanki i może dawać przerzuty, najczęściej do węzłów chłonnych oraz kości.

W praktyce, gdy mówi się o raku prostaty, chodzi więc o złośliwy nowotwór gruczołu krokowego. Natomiast nowotwór prostaty jest pojęciem ogólniejszym i wymaga doprecyzowania, czy zmiana jest łagodna, czy złośliwa. Ostateczne rozpoznanie ustala lekarz na podstawie wyników badań, w tym m.in. PSA, rezonansu magnetycznego, biopsji i badania histopatologicznego.

Warto przeczytać: https://diag.pl/pacjent/artykuly/prostata-a-seksualnosc-co-warto-wiedziec/

Zatem czy przerost prostaty to rak? Przerost prostaty, najczęściej określany jako łagodny rozrost gruczołu krokowego lub BPH (benign prostatic hyperplasia), to niezłośliwe powiększenie prostaty. Jest bardzo częste u mężczyzn wraz z wiekiem i może powodować objawy ze strony układu moczowego, takie jak częste oddawanie moczu, słabszy strumień moczu, uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza czy konieczność wstawania w nocy do toalety.

W praktyce oznacza to, że powiększona prostata nie jest równoznaczna z rakiem, jednak wymaga oceny lekarskiej. Urolog może zalecić m.in. badanie PSA, badanie prostaty per rectum, USG lub rezonans magnetyczny, aby ustalić przyczynę dolegliwości i wykluczyć chorobę nowotworową.

Rak prostaty – przyczyny

Nie ma udowodnionych modyfikowalnych czynników środowiskowych mogących wpłynąć na ryzyko rozwoju raka prostaty. Głównym czynnikiem ryzyka jest wiek – z biegiem lat ryzyko jego rozpoznania po prostu nieubłaganie wzrasta. Znaczenie ma także obciążenie rodzinne – definiowane jako występowania raka prostaty w rodzinie (tak po stronie ojca jak po stronie matki), które zwiększa ryzyko rozpoznania raka prostaty – dodaje urolog dr Stefan W. Czarniecki.

Literatura w przyczynach rozwoju raka prostaty poza wiekiem wymienia także:

• raka stercza u najbliższych członków rodziny (uwarunkowania genetyczne), co daje odpowiedź na pytanie „czy rak prostaty jest dziedziczny”?
• Wysokotłuszczową dietę ubogą w składniki roślinne,
• Otyłość,
• niedobór witaminy D,
• zażywanie męskich hormonów płciowych (np. w celu zwiększenia masy mięśniowej),
• przebywanie w zanieczyszczonym środowisku (szczególnie groźne są związki kadmu).

Objawy raka prostaty

Rak gruczołu krokowego we wczesnym stadium przebiega bezobjawowo.

Rak prostaty jest zdradliwy z tego względu, że rozwija się całkowicie skrycie. Bez objawów. Prawda jest taka, że jeżeli nowotwór prostaty daje zauważalne objawy – zazwyczaj jest już za późno na jego wyleczenie – uzupełnia urolog dr Stefan W. Czarniecki.

Ponadto pojawiające się objawy najczęściej są takie same, jak przy łagodnym rozroście gruczołu krokowego. Zdarza się również, że obie te choroby (rak i łagodny rozrost gruczołu krokowego) występują jednocześnie. Lekarz może wykryć nowotwór podczas wizyty i badania kontrolnego pacjenta, dlatego szczególnie ważne są konsultacje urologiczne mężczyzn już po 40. roku życia.

Do najczęstszych objawów obserwowanych przez chorych w zaawansowanej fazie choroby należą:

• osłabienie strumienia moczu,
• częstsze oddawanie moczu w dzień i w nocy,
• nagłe parcie na pęcherz moczowy,
• całkowite zatrzymanie moczu,
• wrażenie niepełnego opróżnienia pęcherza,
• oddawanie moczu kropelkami.

Szczególną uwagę należy zwrócić na:

• pojawienie się krwi w moczu lub w nasieniu,
• bóle w okolicy krocza,
• brak apetytu i spadek masy ciała,
• bóle kości.

Wymienione objawy nie mogą być lekceważone, wymagają natychmiastowej konsultacji lekarza urologa.

Jakie mogą być nietypowe objawy raka prostaty?

Nietypowe lub mniej oczywiste objawy raka prostaty mogą wynikać z miejscowego zaawansowania choroby albo z jej przerzutów. Należą do nich m.in.:

• ból kości, szczególnie w okolicy kręgosłupa, miednicy, żeber lub bioder,
• przewlekły ból pleców, który nie ustępuje po odpoczynku,
• osłabienie kończyn dolnych, drętwienie nóg lub trudności z chodzeniem,
• obrzęk nóg, zwłaszcza gdy dochodzi do zajęcia węzłów chłonnych,
• niezamierzona utrata masy ciała,
• przewlekłe zmęczenie i osłabienie,
• niedokrwistość,
• utrata apetytu,
• ból podczas wytrysku,
• obecność krwi w nasieniu,
• obecność krwi w moczu,
• zaburzenia erekcji, zwłaszcza jeśli pojawiają się nagle lub nasilają,
• ból w okolicy krocza, podbrzusza lub miednicy,
• zatrzymanie moczu,
• nietrzymanie moczu,
• niewydolność nerek lub objawy zastoju moczu w zaawansowanych przypadkach.

Warto podkreślić, że takie objawy nie muszą oznaczać raka prostaty, mogą występować także w przebiegu łagodnego rozrostu prostaty, zapalenia gruczołu krokowego, infekcji układu moczowego, chorób kręgosłupa lub innych schorzeń. Jeśli jednak są nowe, nasilają się, utrzymują przez dłuższy czas albo współwystępują z nieprawidłowym wynikiem PSA, wymagają konsultacji z lekarzem.

Rak prostaty – objawy przerzutów

Objawy przerzutów pojawiają się zwykle wtedy, gdy choroba jest bardziej zaawansowana i rozprzestrzenia się poza gruczoł krokowy. Najczęściej rak prostaty daje przerzuty do kości oraz węzłów chłonnych, rzadziej do innych narządów, np. płuc lub wątroby.

Do możliwych objawów przerzutów raka prostaty należą:

• ból kości, szczególnie w okolicy kręgosłupa, miednicy, bioder, żeber lub ud,
• ból pleców, który utrzymuje się mimo odpoczynku, nasila się lub wybudza w nocy,
• osłabienie kości i większa podatność na złamania,
• drętwienie, mrowienie lub osłabienie kończyn dolnych, zwłaszcza jeśli przerzuty uciskają struktury nerwowe,
• trudności z chodzeniem lub zaburzenia równowagi,
• obrzęk nóg, który może wynikać z zajęcia węzłów chłonnych lub utrudnionego odpływu chłonki,
• nasilone problemy z oddawaniem moczu, np. zatrzymanie moczu, bardzo słaby strumień moczu lub ból przy oddawaniu moczu,
• krew w moczu lub nasieniu,
• przewlekłe zmęczenie, osłabienie, utrata apetytu i niezamierzona utrata masy ciała.

Najbardziej charakterystycznym objawem przerzutów do kości jest ból kostny. Może mieć charakter tępy lub kłujący, często utrzymuje się przez większą część dnia i może wybudzać ze snu.

Badania istotne w diagnostyce raka prostaty

Absolutnie kluczowym dla skutecznego leczenia raka prostaty jest wykrycie raka w początkowym stadium choroby. Dlatego też wczesna diagnostyka jest tak ważna w tej chorobie. Istnieje szereg zaawansowanych technologicznie rozwiązań terapeutycznych – od robotycznej chirurgii przez zaawansowane technologie radioterapeutyczne – tłumaczy urolog dr Stefan W. Czarniecki.

• PSA

Użytecznym narzędziem dla wczesnego wykrywania raka gruczołu krokowego jest oznaczenie we krwi stężenia PSA. PSA jest skrótem od angielskiej nazwy „Prostate Specific Antigen”, a więc “antygen swoisty dla prostaty” (inna nazwa: „swoisty antygen sterczowy”).

PSA wykryty został w roku 1970 w tkance gruczołu krokowego. W roku 1971 wykazano obecność PSA w nasieniu, w roku 1979 wyizolowano antygen z tkanki prostaty, zaś w roku 1980 wykryto obecność PSA w surowicy krwi i dokonano pomiaru jego stężenia. Od połowy lat 80-tych ubiegłego wieku PSA został szeroko zastosowany w praktyce klinicznej jako marker raka prostaty. Jego fizjologiczne, wysokie stężenie w tkance prostaty powoduje, że uznaje się go w praktyce za antygen swoisty (czyli charakterystyczny) dla tego narządu.

PSA jest substancją produkowaną przez komórki gruczołu krokowego, czyli stercza (prostaty) – małego gruczołu otaczającego cewkę moczową mężczyzny i wytwarzającego płyn, wchodzący następnie w skład nasienia.

W tkance zdrowego gruczołu krokowego PSA jest wydzielany do światła przewodów gruczołowych i przechodzi do nasienia, gdzie osiąga wysokie stężenie – od 0,5 do 5 000 000 ng/ml. U zdrowych mężczyzn przedostaje się do krwi jedynie w ilościach śladowych. PSA we krwi występuje w dwóch formach: wolnej – niezwiązanej i związanej z białkami osocza.

PSA jest bez wątpienia najważniejszym markerem raka prostaty, a jego odkrycie spowodowało znaczny postęp w diagnostyce, leczeniu i monitorowaniu tej choroby. Komórki raka gruczołu krokowego uwalniają PSA do krwi znacznie łatwiej niż niezmienione chorobowo komórki prostaty. Wzrost stężenia tego antygenu we krwi nasuwa podejrzenie nowotworu. Jednak wiadomo, że jest to antygen swoisty dla tkanki prostaty, a nie dla raka prostaty. Wynika z tego, że podwyższone stężenie PSA może występować u wielu chorych na inne choroby stercza, w tym szczególnie na gruczolaka. Zwiększenie stężenia PSA we krwi występuje bowiem u około 20% mężczyzn niemających raka, zaś u około 30% chorych na ten nowotwór poziom PSA we krwi nie jest podwyższony.

W warunkach prawidłowych, fizjologicznych poziom PSA we krwi zależny jest od:

• hormonów płciowych męskich (androgenów),
• wieku – stężenie PSA rośnie wraz z wiekiem i u mężczyzn zdrowych wzrasta o 0,04 ng/ml w ciągu roku,
• objętości stercza – na każdy cm3 tkanki gruczołu krokowego notuje się wzrost poziomu PSA o 4%,
• ejakulacji – powoduje ona wzrost poziomu PSA we krwi, co może być przyczyną błędnych wyników tego badania. Zaleca się wykonywanie badania PSA po okresie 48 godzin wstrzemięźliwości seksualnej.

Wzrost stężenia PSA w surowicy wywołuje:

• rak stercza,
• łagodny rozrost prostaty,
• zapalenie gruczołu krokowego,
• podrażnienie mechaniczne prostaty (zabieg chirurgiczny, biopsja, masaż gruczołu, jazda na rowerze, stosunek seksualny).

Przeczytaj także: https://diag.pl/pacjent/artykuly/co-to-jest-prostata-za-co-odpowiada-jak-zapobiegac-problemom-prostaty/

Kiedy badanie PSA powinno być wykonywane?

1. Przede wszystkim przy braku objawów

Brak jest jednoznacznych opinii odnośnie do częstotliwości wykonywania oznaczeń PSA wśród mężczyzn niewykazujących objawów choroby. Przyjęto zasadę, że każdy mężczyzna po ukończeniu 40. roku życia powinien raz w roku mieć oznaczony poziom (stężenie) PSA w surowicy krwi. Naukowcy są zgodni, że lekarze pierwszego kontaktu powinni sugerować pacjentom po 40. roku życia regularne oznaczanie PSA oraz wykonywanie badania per rectum. Badanie per rectum wykonuje się palcem (wykonuje lekarz), przez odbyt. Badanie to jest dla pacjentów krępujące, jednak nie powoduje doznań bólowych i trwa tylko chwilę. Badanie per rectum nie jest tak efektywne jak monitorowanie poziomu PSA, jednak w wielu przypadkach dzięki niemu stwierdzono obecność guza u mężczyzn z prawidłowym poziomem PSA. Dlatego w badaniach przesiewowych w kierunku raka prostaty oba te badania są traktowane jako badania podstawowe.

• Jeśli masz pierwsze objawy mogące świadczyć o chorobie gruczołu prostaty

Badanie stężenia PSA wykonuje się także u mężczyzn z objawami mogącymi świadczyć o chorobie gruczołu, w tym również nowotworze stercza, takimi jak:

• utrudnione, bolesne i/lub częste oddawanie moczu,
• ból w okolicy lędźwiowej,
• ból w obszarze miednicy małej.

Ponieważ objawy te obserwuje się w szeregu innych chorób stercza, również w zakażeniu i zapaleniu gruczołu krokowego, często zleca się również inne badania, np. badanie na posiew moczu. Schorzenia te mogą powodować czasowy wzrost stężenia PSA – zazwyczaj o miernym nasileniu. Jeżeli poziom całkowitego PSA jest podwyższony, to lekarz powinien zlecić powtórne wykonanie oznaczenia po kilku tygodniach, w celu sprawdzenia czy stężenie antygenu wróciło do normy.

• Po zdiagnozowaniu choroby

Oznaczenia PSA wykonuje się u chorych na raka prostaty przed rozpoczęciem leczenia, systematycznie w kontroli chorych po jego zakończeniu dla wczesnego wykrycia nawrotu choroby, a także dla monitorowania niektórych form terapii. W zaawansowanym stadium choroby istotniejsze jest śledzenie zmian poziomu PSA niż sugerowanie się pojedynczym wynikiem.

Jaki jest prawidłowy poziom PSA we krwi?

Ponieważ poziom PSA w naturalny sposób wzrasta wraz z wiekiem, proponuje się dostosowanie prawidłowych zakresów do wieku pacjenta. Zakresy wartości prawidłowych mogą się różnić w zależności od zastosowanych metod oznaczenia markerów.

W przypadku, gdy stężenie PSA jest podwyższone w stopniu niewielkim, lekarz może zalecić wykonanie badania – wskaźnik FPSA/PSA. Wyliczanie stosunku PSA wolnego, FPSA (ang. free PSA) do PSA całkowitego, TPSA (ang. total PSA) we krwi stanowi wskaźnik prawdopodobieństwa raka prostaty. Stosunek > 25% sugeruje, z wysoką czułością i swoistością diagnostyczną, łagodny przerost prostaty, wartości poniżej 10% sugerują zmianę złośliwą i stanowią przesłankę do wykonania biopsji prostaty i prowadzenia dalszej diagnostyki w kierunku raka gruczołu.

• Badanie Proclarix – nowe możliwości diagnostyczne raka prostaty

Proclarix to badanie wykonywane z krwi, które pomaga ocenić indywidualne ryzyko występowania klinicznie istotnego raka gruczołu krokowego, czyli takiego, który może wymagać dalszej diagnostyki i leczenia. Test nie zastępuje konsultacji urologicznej ani biopsji, ale może być pomocny w podjęciu decyzji, czy biopsja prostaty jest rzeczywiście potrzebna.

Badanie opiera się na oznaczeniu dwóch białek: trombospondyny 1, czyli THBS1 oraz katepsyny D, czyli CTSD. Wyniki tych oznaczeń są analizowane razem z wiekiem pacjenta oraz stężeniem PSA całkowitego i wolnego. Na tej podstawie specjalny kalkulator wylicza tzw. Proclarix Risk Score, czyli ryzyko. Dzięki temu lekarz otrzymuje dodatkową informację, która może pomóc odróżnić sytuacje mniej podejrzane od tych, w których wskazana jest pogłębiona diagnostyka.

Proclarix jest szczególnie przydatny u mężczyzn, u których wynik PSA nie daje jednoznacznej odpowiedzi, a także u pacjentów z niejednoznacznym wynikiem rezonansu magnetycznego prostaty, np. PI-RADS 3. PI-RADS, czyli Prostate Imaging–Reporting and Data System, to system stosowany do opisu zmian widocznych w rezonansie magnetycznym prostaty. Kategoria 3 oznacza wynik niejednoznaczny – zmiana nie wygląda jednoznacznie łagodnie, ale też nie ma cech wyraźnie podejrzanych. W takich przypadkach Proclarix może wspierać ograniczenie niepotrzebnych biopsji, a jednocześnie pomagać w identyfikacji mężczyzn z większym ryzykiem istotnego nowotworu.

Korzyści wynikające z wykonania badania Proclarix obejmują:

• ocenę indywidualnego ryzyka klinicznie istotnego raka gruczołu krokowego,
• wsparcie lekarza w decyzji, czy konieczne jest wykonanie biopsji prostaty,
• możliwość ograniczenia liczby niepotrzebnych biopsji u pacjentów z niskim ryzykiem,
• uzyskanie dodatkowych informacji u mężczyzn z niejednoznacznym wynikiem PSA,
• pomoc w ocenie ryzyka u pacjentów z niejednoznacznym wynikiem rezonansu magnetycznego prostaty, np. PI-RADS 3,
• wsparcie bardziej spersonalizowanego podejścia do dalszej diagnostyki,
• mało obciążający sposób wykonania badania, ponieważ wymaga ono jedynie pobrania próbki krwi.

Badania Proclarix nie należy stosować u:

• mężczyzn z objętością prostaty poniżej 35 ml,
• pacjentów, u których stężenie PSA całkowitego znajduje się poza zakresem 2,0–10,0 ng/ml,
• mężczyzn przyjmujących finasteryd,
• pacjentów stosujących insulinę lub metforminę,
• mężczyzn z dodatnim wynikiem badania per rectum, czyli DRE (digital rectal examination) — badania prostaty palcem przez odbytnicę, gdy lekarz wyczuwa zmianę podejrzaną.

Wynik badania zawsze powinien być interpretowany przez lekarza w połączeniu z innymi informacjami, takimi jak wynik PSA, badanie prostaty, rezonans magnetyczny, wiek, objawy oraz obciążenie rodzinne. Niski wynik Proclarix nie daje całkowitej pewności braku choroby, a wysoki wynik nie oznacza automatycznie rozpoznania raka. Jest to narzędzie wspierające ocenę ryzyka i wybór najlepszego dalszego postępowania diagnostycznego.

Rak prostaty – leczenie

Leczenie raka prostaty zależy od stopnia zaawansowania choroby, wieku pacjenta, stanu ogólnego oraz ryzyka progresji. Może obejmować m.in.:

• leczenie operacyjne,
• radioterapię,
• hormonoterapię
• lub aktywny nadzór (częste kontrole przy braku leczenia).

Hormonoterapia raka prostaty polega na ograniczeniu działania testosteronu, który może pobudzać komórki nowotworowe do wzrostu. Bywa stosowana samodzielnie, w połączeniu z radioterapią lub w leczeniu choroby zaawansowanej.

Radioterapia raka prostaty – ile trwa? Czas leczenia zależy od wybranej techniki i planu terapeutycznego; zwykle obejmuje serię napromieniań prowadzonych przez kilka tygodni, choć w niektórych przypadkach stosuje się krótsze schematy.

Złośliwy rak prostaty – rokowania

Rokowania zależą przede wszystkim od:

• stopnia zaawansowania choroby,
• obecności przerzutów,
• wyniku badania histopatologicznego,
• stężenia PSA,
• wieku pacjenta
• oraz jego ogólnego stanu zdrowia.

Rak prostaty wykryty we wczesnym stadium, gdy choroba jest ograniczona do gruczołu krokowego, zwykle rokuje bardzo dobrze i często może być skutecznie leczony. Według danych American Cancer Society 5-letnie przeżycie względne dla raka prostaty ograniczonego do prostaty lub szerzącego się regionalnie wynosi ponad 99%, natomiast w przypadku choroby z przerzutami odległymi jest niższe i wynosi około 38%.

Warto podkreślić, że nie każdy rak prostaty przebiega tak samo. Część nowotworów rozwija się powoli i przez długi czas nie zagraża życiu pacjenta, dlatego u wybranych chorych możliwy jest aktywny nadzór zamiast natychmiastowego leczenia. Inne postacie choroby mogą być bardziej agresywne i wymagać szybkiego wdrożenia terapii. Ostateczne rokowanie zawsze powinien ocenić lekarz na podstawie pełnej diagnostyki.  Europejskie wytyczne podkreślają, że rak prostaty ograniczony do gruczołu może być chorobą potencjalnie wyleczalną, a wybór leczenia zależy od indywidualnej grupy ryzyka.

Jak zapobiec rozwojowi raka prostaty?

Nie ma sposobu, który daje pełną ochronę przed rakiem prostaty. Na część czynników ryzyka, takich jak wiek, obciążenie rodzinne, pochodzenie etniczne czy predyspozycje genetyczne, nie mamy wpływu. Można jednak zmniejszać ryzyko rozwoju chorób nowotworowych i zwiększać szansę na wczesne wykrycie raka prostaty przez:

• utrzymywanie prawidłowej masy ciała,
• regularną aktywność fizyczną,
• stosowanie diety bogatej w warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste i źródła zdrowych tłuszczów,
• ograniczanie czerwonego mięsa, żywności wysoko przetworzonej, produktów bogatych w cukier i nadmiar tłuszczów nasyconych,
• unikanie palenia tytoniu i nadmiernego spożycia alkoholu,
• niestosowanie suplementów na prostatę lub przeciw rakowi jako zamiennika diagnostyki – ich skuteczność w zapobieganiu rakowi prostaty nie jest potwierdzona,
• zgłaszanie się do lekarza w razie objawów ze strony układu moczowego, bólu kości, krwi w moczu lub nasieniu,
• regularne badania kontrolne, zwłaszcza po 50. roku życia, a wcześniej u mężczyzn z grupy podwyższonego ryzyka, np. gdy rak prostaty występował u ojca lub brata.

Warto pamiętać, że profilaktyka raka prostaty to nie tylko styl życia, ale także świadoma kontrola zdrowia. Badanie PSA, konsultacja urologiczna, badanie per rectum, rezonans magnetyczny prostaty lub dodatkowe testy, jak Proclarix, mogą pomóc ocenić ryzyko i wykryć chorobę na wcześniejszym etapie.

Pytania i odpowiedzi

1. Czy rak prostaty rozwija się u młodych mężczyzn?
Tak, rak prostaty może wystąpić u młodych mężczyzn, ale zdarza się to zdecydowanie rzadziej niż u mężczyzn starszych. Ryzyko zachorowania rośnie wraz z wiekiem — większość rozpoznań dotyczy mężczyzn po 65. roku życia, a choroba jest rzadka przed 40. rokiem życia. U młodszych mężczyzn szczególne znaczenie mogą mieć czynniki ryzyka, takie jak występowanie raka prostaty w rodzinie, pochodzenie afrykańskie lub obecność wybranych mutacji genetycznych, np. BRCA2.

2. Jakie znaczenie ma rezonans wieloparametryczny prostaty?
Rezonans wieloparametryczny prostaty, czyli mpMRI, to badanie obrazowe, które pozwala dokładniej ocenić gruczoł krokowy i okoliczne tkanki. Może pomóc wykryć zmiany podejrzane, określić ich lokalizację i zaplanować celowaną biopsję, czyli pobranie materiału z najbardziej podejrzanego obszaru. Współczesne wytyczne zalecają wykonanie MRI przed biopsją u pacjentów z podejrzeniem raka ograniczonego do prostaty. Badanie to może także zmniejszyć liczbę niepotrzebnych biopsji i ograniczyć wykrywanie zmian mało istotnych klinicznie.

3. Czy każdy rak prostaty wymaga natychmiastowego leczenia?
Nie. Nie każdy rak prostaty wymaga natychmiastowego leczenia. Część nowotworów prostaty rozwija się wolno i przez długi czas nie powoduje zagrożenia dla zdrowia lub życia pacjenta. W wybranych przypadkach lekarz może zaproponować aktywny nadzór, czyli regularne kontrole PSA, badanie lekarskie, okresowe badania obrazowe i ewentualnie kolejne biopsje. Leczenie wdraża się wtedy, gdy wyniki wskazują na większą aktywność lub progresję choroby. Takie postępowanie pozwala części pacjentów uniknąć lub opóźnić leczenie, które może wiązać się z działaniami niepożądanymi.

4. Jakie są najczęstsze miejsca przerzutów raka prostaty?
Rak prostaty najczęściej daje przerzuty do węzłów chłonnych oraz kości. W przypadku przerzutów kostnych często zajęte są m.in. kręgosłup, miednica, kość udowa i żebra. Objawem może być ból kości, szczególnie ból pleców lub bioder, a w zaawansowanych przypadkach także osłabienie kości i większe ryzyko złamań. Rzadziej rak prostaty może szerzyć się również do innych narządów, takich jak płuca lub wątroba.

Dr n.med. Beata Skowron