Torbiel zastoinowa – czy jest groźna?

Rozwojowi zmian chorobowych w obrębie jamy ustnej towarzyszy dyskomfort oraz dolegliwości bólowe. Jama ustna stanowi bowiem złożone i dynamiczne środowisko biologiczne, które jest naturalnie kolonizowane przez liczne mikroorganizmy, w tym bakterie, grzyby, wirusy oraz archeony, a zaburzenie równowagi mikrobiologicznej może prowadzić do rozwoju zmian chorobowych takich jak: kandydoza, zapalenia błon śluzowych czy zapalenia przyzębia, które wymagają konsultacji lekarza dentysty. Jednak jednymi z najczęściej występujących w jamie ustnej zmian, niezwiązanych bezpośrednio z zaburzeniem mikroflory jamy ustnej są torbiele zastoinowe, które w około 75% rozwijają się w okolicy wargi dolnej. Torbiele zastoinowe w wielu przypadkach rozwijają się bezobjawowo i często są wykrywane przypadkowo podczas badania stomatologicznego. Torbiele zastoinowe zaliczane są do zmian łagodnych i zazwyczaj nie stanowią bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia lub życia pacjenta. W tym artykule dowiesz się jakie są przyczyny rozwoju torbieli zastoinowych oraz jakie są możliwe metody leczenia.

Czym jest torbiel zastoinowa?

Torbiele zastoinowe (retencyjne) gruczołów ślinowych, określane w literaturze medycznej terminem mucocele, należą do najczęściej występujących zmian o charakterze torbielowatym. Są to niewielkie zmiany o średnicy do około 1 cm, które przyjmują postać miękkich, nabrzmiałych, półprzezroczystych guzków wypełnionym śluzem. Rozwijająca się w jamie ustnej torbiel może przybierać niebieskie zabarwienie, przypominając siniak.

📌 Przeczytaj: Kamica ślinianki – objawy, przyczyny, leczenie

Przyczyny rozwoju torbieli zastoinowych

Torbiele zastoinowe rozwijają się w następstwie zamknięcia światła gruczołów ślinowych, co prowadzi do upośledzenia przepływu wytwarzanej wydzieliny. Histopatologicznie wyróżnia się dwa rodzaje mukoceli:

1. mukocele wynaczynione – rozwijają się w wyniku urazu i uszkodzenia przewodu śliniankowego, przez co wytwarzana przez gruczoł ślina wylewa się do otaczających tkanek,
2. mukocele retencyjne – powstające na skutek niedrożności przewodu śliniankowego, co prowadzi do gromadzenia się wydzieliny. 

📌 Sprawdź: Choroby ślinianek – objawy i metody leczenia

Torbiel zastoinowa – czy jest groźna?

Rozwój torbieli zastoinowych ma charakter reaktywny i związany jest z urazem lub mechanicznym zamknięciem światła przewodów śliniankowych. Zmiany te nie wykazują cech nowotworowych, a w związku z tym zazwyczaj nie stanowią bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia lub życia pacjenta. Niemniej jednak, znaczenie kliniczne torbieli zastoinowych nie jest całkowicie pomijalne, gdyż w zależności od wielkości zmiany i jej umiejscowienia, wystąpić mogą dolegliwości takie jak: bolesność i dyskomfort, utrudnienia w przeżywaniu i przełykaniu pokarmu, a także utrudnienia artykulacji. 

Ponadto, w przypadku zaobserwowania zmiany o nietypowym obrazie klinicznym należy wdrożyć dalsze kroki diagnostyczne w celu wykluczenia poważniejszych schorzeń, takich jak np. zmiany nowotworowe ślinianek.

Torbiele zastoinowe – nie tylko w jamie ustnej

Chociaż nawet około 75% Torbiele zastoinowe (retencyjne) mogą rozwijać się nie tylko w obrębie jamy ustnej, ale również w innych narządach wyposażonych w struktury wydzielnicze, takich jak zatoki przynosowe, trzustka, nerki czy skóra. 

Torbiel zastoinowa – leczenie

Postępowanie terapeutyczne w przypadku torbieli zastoinowych, szczególnie gdy zmianom towarzyszą dyskomfort i dolegliwości bólowe lub gdy torbiel rozwinie się do dużych rozmiarów opiera się na leczeniu chirurgicznym. Standardem terapeutycznym jest całkowite usunięcie zmiany wraz z marginesem przylegających tkanek, co pozwala istotnie ograniczyć ryzyko powtórnego rozwoju torbieli. Dane literaturowe jednoznacznie wskazują, że ograniczenie interwencji chirurgicznej jedynie do nacięcia i opróżnienia torbieli ma jedynie charakter doraźny i wiąże się z wysokim ryzykiem wznowy.

dr n. o zdrowiu Piotr Choręza