S100

S 100 jest niewielkim białkiem dimerycznym o ciężarze 10,5 kDa, rozpuszczalnym w siarczanie amonu.  Do rodziny S-100 należą  niskocząsteczkowe białka wiążące wapń, uczestniczące w procesach podziału i różnicowania komórek oraz w reakcjach zapalnych. S100 oznacza, że białka rodziny są  w100% rozpuszczalne w nasyconym siarczanie amonu w pH 7.Fizilogicznie, białko (białka) S100 występuje  m.in. w komórkach wywodzących się z grzebienia nerwowego (komórkach Schwanna i melanocytach), w chondriocytach, komórkach Langerhansa,  makrofagach, komórkach dendrytycznych i  mięśniowonabłonkowych, komórkach tłuszczowych i innych. Obecność  S 100 w surowicy  jest markerem czerniaka (melanoma), przydatnym w diagnostyce, prognozowaniu i monitorowaniu leczenia. Histochemicznie, białka S100 są  wykrywane w 100 % komórek nerwiaka i  nerwiakowłókniaka; w 50% złośliwych nowotworów osłonek nerwów obwodowych i w innych komórkach nowotworowych. W histopatologii S100 jest uznanym immunohistochemicznym markerem z wyboru złośliwego czerniaka (melanoma). Główne znaczenie kliniczne S-100 polega jednak na oznaczeniu jego stężenia  w surowicy w diagnostyce czerniaka. S-100 jest klinicznym markerem progresji i przerzutowania czerniaka, przydatnym w serologicznym monitorowaniu systemowej terapii. Wyjściowe stężenie S-100 w surowicy koreluje ze stadium nowotworu i implikuje prognozę – wzrost wskazuje na progresję choroby, a całkowity spadek wiążę się z remisją nowotworu w wyniku chemio- lub immunoterapii. Wykazano istotne różnice pomiędzy stężeniami S-100 w surowicy w  I/II i  III stadium choroby; I/II i  IV stadium oraz pomiędzy stadiami III i IV. Czas przeżycia u chorych z niższym stężeniem wyjściowym  S-100 w surowicy  jest istotnie dłuższy niż u chorych ze stężeniem wyższym, niezależnie od stadium nowotworu: I do IV (dla przyjętej granicy decyzyjnej). S 100 występuje również w płynie mózgowo-rdzeniowym (PMR), a  jego poziom wzrasta w przypadku uszkodzenia mózgu. U  osób z urazowym uszkodzeniem mózgu lub po udarze, wzrostowi stężenia S100 w PMR towarzyszy wzrost  stężenia S100 we krwi. 

Obecność markera: czerniak (melanoma); wzrost stężenia:  progresja, przerzuty, nawrót.

Spadek stężenia: odpowiedź na terapię, remisja.