Kał - krew utajona met. Ilościową (FIT-OC)

Immunochemiczne, ilościowe, badanie wykonywane w próbce kału FIT (qFIT, ang.  Quantitative Faecal Immunochemical Test), identyfikujące obecność krwi w dolnym odcinku układu pokarmowego na drodze pomiaru stężenia hemoglobiny w próbce kału. Badanie przesiewowe w kierunku raka jelita grubego, przydatne również w diagnostyce niedoborów żelaza związanych z niektórymi hemoglobinopatiami, szczególnie u chorych na niedokrwistość z niedoboru żelaza (mikrocytową, niedobarwliwą) i ze zmniejszonym stężeniem żelaza i ferrytyny w krwi. Krwią utajoną w kale określa się  niewielką ilość krwi, która nie powoduje zmiany barwy i konsystencji kału. Przykładowo, w przypadku zmian nowotworowych wyrastających do światła jelita (nowotworu złośliwego, polipa), może dojść do niewielkiego, przejściowego, krwawienia spowodowanego uszkodzeniem tkanki przez masy kałowe. W przypadku uzyskania wyniku dodatniego należy kontynuować diagnostykę w celu wykrycia przyczyny krwawienia. Testy na krew utajoną w kale, FOBT (ang. fecal occult blood test) są testami diagnostycznymi nastawionymi na wykrywanie krwi wnikającej do dolnych odcinków przewodu pokarmowego, stosowanymi, przede wszystkim, w badaniach przesiewowych w kierunku raka jelita grubego. W przypadku krwi wynaczynionej w górnym odcinku przewodu pokarmowego, globinowa (białkowa) część cząsteczki hemoglobiny ulega destrukcji (hydrolizie) pod wypływem enzymów proteolitycznych, natomiast hem ulega przekształceniu do porfiryny przez bakterie wchodzące w skład mikrobioty. Hemoglobina krwi wnikającej bezpośrednio do dolnego odcinka jelita grubego w większości pozostaje nierozłożona i przez to jest dostępna i rozpoznawalna dla specyficznych dla niej odczynników. Przesiewowe testy immunochemiczne dla krwi utajonej w kale, FIT (ang. fecal immunochemical test) – jakościowe lub ilościowe (qFIT, ang.  quantitative faecal immunochemical test), wykorzystują przeciwciała (poliklonalne lub monoklonalne) swoiste dla kompletnych łańcuchów białkowych hemoglobiny, zgodnie z założeniem, że hemoglobina uwolniona w wyższych regionach układu pokarmowego uległa destrukcji.  Kompleksy przeciwciał będących odczynnikami zestawu testowego i związanych z nimi łańcuchów hemoglobiny podlegają detekcji za pomocą różnorodnych technik (np. EIA): jakościowych lub ilościowych. Metody immunochemiczne dla krwi utajonej nie wymagają ograniczeń dietetycznych i posiadają niższą granicę wykrywalności, identyfikując ok. 0,3 ml krwi uwolnionej do światła dolnego odcinka układu  pokarmowego.  Najczęstszymi wskazaniami dla wykonania FOBT są:  badania przesiewowe w kierunku raka jelita grubego, podejrzenie krwawienia z przewodu pokarmowego oraz anemia. Test ten może być również stosowany w celu odróżnienia zespołu jelita drażliwego (IBS. ang. irritable bowel syndrome) od nieswoistych zapaleń jelit (IBD, ang. inflammatory bowel disease), które z większym prawdopodobieństwem dadzą dodatni wynik testu. Obecność krwi utajonej w kale może zachodzić  w wyniku: chorób nowotworowych (gruczolakoraka, przerzutów do przewodu pokarmowego, chłoniaka i mięsaka gładkokomórkowego; nienowotworowych chorób przewodu pokarmowego: choroby Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, zapalenia błony śluzowej żołądka, choroby wrzodowej żołądka i krwawienie z uchyłków; patologii naczyniowych: angiodysplazji, poszerzenia naczyń żylnych, krwawienia z żylaków, naczyniaka, poszerzenia naczyń odźwiernika żołądka, zmiany Dieulafoya; przyczyn zakaźnych, związanych z takimi patogenami jak:  Salmonella, enteroinwazyjna i enterokrwotoczna E. coli, Shigella, Neisseria, Yersinia, Mycobacterium tuberculosis, kampylobakteriozy i zakażenia Strongyloides. Jeżeli powód obecności hemoglobiny w kale nie został ustalony, należy podejrzewać, że wynik badania jest fałszywie dodatni i badanie należy powtórzyć za 3-6 miesięcy. Jako rutynowe,  badanie powinno być wykonywane corocznie  u osób powyżej 50. roku życia,  które zgłaszają przypadek raka jelita grubego w wywiadzie  rodzinnym. U osób z niedoborem żelaza test ma charakter badania drugiego rzutu. Wskazane jest by na dwa dni przed wykonaniem badania przerwać przyjmowanie kardiologicznej dawki aspiryny (np. Acardu), jednakże każdorazowo decyzja taka wymaga konsultacji z lekarzem prowadzącym.