IgE sp. F13 - orzech ziemny

Ilościowe oznaczenie w surowicy in vitro, w oparciu o ekstrakt orzecha ziemnego, przeciwciał  IgE specyficznych dla alergenów orzeszka ziemnego, przydatne w diagnostyce i różnicowaniu alergii. Orzeszki ziemne (orzechy arachidowe, Arachis hypogaea) są spożywane na całym świecie i w różnej formie, co wpływa na ich różną alergenność. Alergia na orzech ziemny występuje u ok. 10% dzieci, przy czym najwyżej u 2% jest alergią pierwotną na alergeny orzecha, a u pozostałych jest skutkiem reakcji krzyżowych z alergenami pyłków roślinnych i z roślinnymi alergenami pokarmowymi. Alergia pierwotna na ogół daje silniejsze objawy, włącznie z zagrażającą życiu uogólnioną anafilaksją i uczestniczą w niej białka zapasowe nasion orzeszków,  których alergenność jest odporna na temperaturę i trawienie, a nawet w wyniku działania ciepła może wzrastać. Istotne jest, że alergenność orzechów ziemnych wzrasta w wyniku pieczenia (150-170oC), a maleje w wyniku gotowania (100oC), co  może się wiązać nie tyle z wrażliwością na temperaturę, co z wypłukiwaniem lekkich cząsteczek alergenów. Obecnie zidentyfikowano 16 alergenów molekularnych orzeszków ziemnych. Za główne uważa się Ara h 1, 2, 3 i 6 (różne białka zapasowe: albuminy i globuliny). Szacuje się, że 97% osób z alergią jest uczulonych na co najmniej jeden z alergenów Ara h 1, 2 i 3. Alergeny molekularne orzeszków należą do różnych rodzin białek, co prowadzi do reaktywności krzyżowej  za pośrednictwem sIgE z alergenami wielu gatunków roślin strączkowych, orzechów roślin drzewiastych oraz pyłku (Ara h 5 jest panalergenem – profiliną). Alergia na orzeszki ziemne zwykle zaczyna się w dzieciństwie i utrzymuje się przez całe życie. Jedynie u ok. 20% dzieci rozwija się tolerancja. Typowe objawy kliniczne alergii na orzeszki ziemne (bez względu na pierwotny czy wtórny charakter reakcji alergicznej) obejmują obrzęk naczynioruchowy, pokrzywkę, nudności, ból brzucha, wymioty, świszczący oddech i duszność, które zwykle pojawiają się wkrótce po spożyciu orzeszków ziemnych. Znaczna część osób uczulonych nie wykazuje klinicznych objawów alergii (sensytyzacja bezobjawowa). Zwiększone ryzyko poważnych objawów i reakcji anafilaktycznych zawsze niesie uczulenie na białka zapasowe nasion Ara h 1, 2, 3, 6 i 7. Istotne jest, że alergia na orzeszki ziemne stanowi przyczynę ponad 90% zgonów związanych z anafilaksją pokarmową w ogóle!  Objawami alergii  spowodowanej reakcjami krzyżowymi jest najczęściej zespół pyłkowo-pokarmowy, PFS (ang. pollen-food syndrome), objawiający się jako zespołu alergii jamy ustnej, OAS (ang. oral allergy syndrome). Reakcja krzyżowa jest tym silniejsza im więcej komponent alergenowych uczestniczy w reakcji z IgE. Alergeny molekularne odpowiedzialne za alergię krzyżową mogą być termolabilne i wrażliwe na trawienie (uczulenie pierwotne powodowane jest wtedy pyłkiem brzozy i drzew pokrewnych)  lub termostabilne i odporne na trawienie (alergia związana z brzoskwinią i owocami pokrewnymi, mogąca objawiać się w sposób gwałtowny, zagrażający życiu). Przeciwciała klasy IgE uczestniczą w mechanizmie prowadzącym do atopowych, anafilaktycznych reakcji alergicznych (miejscowych lub uogólnionych), określonym jako natychmiastowa reakcja nadwrażliwości typu I. Osoby uczulone na obcy antygen zwany alergenem,  posiadają w krwi co najmniej wykrywalne stężenie IgE swoistych dla tego alergenu, podczas gdy u osób zdrowych przeciwciała IgE o takiej swoistości są  nieobecne lub niewykrywalne. Obecne w miejscu wniknięcia alergenu swoiste IgE wzmacniają odpowiedź na alergen, prowadzącą do miejscowego stanu zapalnego, równocześnie nasilając produkcję specyficznej antygenowo IgE, co wzmocnienia i  (czasami) uogólnia alergiczne reakcje zapalne. Nasilenie reakcji alergicznej jest skorelowane ze stężeniem alergenowo-specyficznej IgE, przy czym korelacja ta jest zależna od alergenu. Oznaczenie in vitro poziomu alergenowo-specyficznej IgE, łącznie z wywiadem klinicznym i wynikami innych badań laboratoryjnych, jest pomocne w identyfikacji alergenu odpowiedzialnego za uczulenie. Oznaczenie IgE in vitro nie stanowi zagrożenia dla badanego, które istnieje w przypadków testów skórnych i prowokacji. Ilościowy wynik stężenia sIgE wyrażony jest w kU/l. W raporcie wyniku podana jest półilościowa skala RAST/EAST ułatwiająca ocenę ryzyka alergii skorelowanego z uzyskaną wartością liczbową. W teście wykorzystano ekstrakt alergenów  orzecha ziemnego F13 (f13).