FAI - współczynnik wolnych androgenów (Testosteron/SHBG)

Badanie wykonywane w przypadku, gdy stężenie całkowitego testosteronu nie koreluje z obrazem klinicznym badanego. Na testosteron całkowity składa się testosteron silnie związany z nośnikiem białkowym:  globuliną wiążącą hormony płciowe,  SHBG, (ang. sex hormone binding globulin), stanowiący 40-60%  całości, testosteron związany słabo i odwracalnie z albuminą  oraz mała frakcja testosteronu nie związanego z białkami (wolnego), obejmująca ok. 1-2% całości. Do niedawna testosteron wolny był uważany za frakcję aktywną biologicznie. Dzisiaj za taki uważany jest testosteron biodostępny, obejmujący testosteron wolny i testosteron związany luźno z albuminą. Jego ilość ok. 20 krotnie przekracza ilość testosteronu wolnego. Oznaczenie puli całkowitego testosteronu odzwierciedla ilość związanego i wolnego hormonu, bez możliwości oceny ilości jego poszczególnych form.
Współczynnik wolnych androgenów, FAI (ang. free androgen index), jest wskaźnikiem pośrednim wolnego testosteronu, wyliczanym w oparciu o stężenie SHBG.  Wyliczany jest ze wzoru: FAI  = 100 x testosteron / SHBG. Korelacja FAI z wolnym testosteronem jest silniejsza u kobiet niż u mężczyzn. FAI zależy od bezwzględnych stężeń testosteronu całkowitego i SHBG, jednakże u kobiet, głównie od SHBG występującego w znacznym nadmiarze molowym. FAI jest liczbą niemianowaną, nie wskazującą rzeczywistego stężenia wolnego testosteronu. Obecnie zastępowany jest przez wyliczane stężenie wolnego testosteronu o szerszym zastosowaniu diagnostycznym.