Beta-HCG - marker nowotworowy

Ludzka gonadotropina kosmówkowa, HCG, hCG (ang. human chorionic gonadotropin) jest dimerycznym (podjednostki α i β; alfa/beta,) hormonem białkowym, fizjologicznie produkowanym przez tkankę łożyska i identyfikowanym, we krwi i moczu w trakcie ciąży. W obu macierzach identyfikowane są różne formy HCG. Należy do nich: biologicznie aktywna forma nienaruszona (HCG – forma dimeryczna); nacięta HCG (hCGn – forma dimeryczna z brakującymi fragmentami); wolna podjednostka beta, beta-HCG (hCGβ, fhCGβ); nacięta podjednostka beta (hCGβn) i fragment rdzeniowy beta (hCGβcf). Ilościowe proporcje tych form są różne w zależności od  macierzy (np. krew-mocz) i stanu fizjologicznego/patologicznego związanego z wytwarzaniem hCG (np. ciąża-nowotwór). Zmieniony chorobowo trofoblast i pewne nowotwory złośliwe (kobiet i mężczyzn) nabywają zdolności wydzielania beta-HCG, dzięki czemu jej stężenie w surowicy staje się przydatne jako markera nowotworowego. Ze względu na niewielkie stężenia we krwi beta-HCG posiadające już walor diagnostyczny, istotne jest, aby wykorzystywane do pomiaru beta-HCG testy miały odpowiednią czułość analityczną (granicę wykrywalności niższą nawet kilkakrotnie niż klasyczne testy dla HCG). Pomiary stężenia beta-HCG w surowicy wykorzystywane są w diagnostyce nowotworów ginekologicznych i zarodkowych, głównie w ocenie odpowiedzi na terapię, rozpoznaniu wznów i przerzutów.  Stosowanie wolnej beta hCG jako markera nowotworowego najczęstsze jest w przypadku nasieniakowatych i nienasieniakowatych guzów jąder; guzów zarodkowych jajnika; ciążowej choroby trofoblastycznej (GTD, ang. gestational trophoblastic diseases); zaśniadu groniastego i kosmówczaka oraz potworniaków pozajądrowych. Inne rodzaje nowotworów, którym może towarzyszyć podwyższony poziom beta hCG, to: rak wątroby; niektóre nowotwory neuroendokrynne (NET, ang. neuroendocrine tumors);  nowotwory piersi, jajników, trzustki, szyjki macicy i żołądka.