
e-Pakiet - Celiakia - pełny pakiet przeciwciał IgG i IgA
Kod pakietu: 7635
Zawiera 2 badania
Sprawdź jakie
Dwunastnica to początkowy odcinek jelita cienkiego, w którym odbywają się kluczowe etapy trawienia oraz intensywne wchłanianie niezbędnych składników odżywczych, np. żelaza. Jej specjalistyczna wyściółka neutralizuje żrące soki trawienne płynące z żołądka oraz zabezpiecza nas przed szkodliwymi drobnoustrojami. Gdy dochodzi do jej uszkodzenia, rozwija się stan zapalny. Najczęstszymi winowajcami są infekcje bakterią H. pylori, schorzenia autoimmunologiczne (np. celiakia), nadużywanie niektórych leków oraz używki – alkohol i tytoń.

Zapalenie dwunastnicy to patologiczny proces, w którym dochodzi do uszkodzenia delikatnej błony śluzowej wyścielającej ten narząd. W warunkach fizjologicznych jest ona odporna na działanie kwasu solnego oraz patogenów, jednak pod wpływem silnych czynników drażniących układ odpornościowy inicjuje reakcję obronną, którą odczuwamy właśnie jako stan zapalny. Schorzenie to może przybrać dwie postacie:
Warto zwrócić szczególną uwagę na zapalenie opuszki dwunastnicy. Opuszka to początkowy, nieco poszerzony odcinek jelita, który znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie żołądka. Ze względu na swoje położenie jest ona nieustannie narażona na kontakt z kwaśną treścią pokarmową, co sprawia, że to właśnie w tym miejscu najczęściej dochodzi do rozwoju stanów zapalnych i zmian o charakterze nadżerek. Ponadto bardzo częstym problemem jest współwystępowanie zapalenia żołądka i dwunastnicy, ponieważ oba narządy są wystawione na działanie tych samych czynników drażniących.
Zapalenie dwunastnicy rzadko pojawia się bez wyraźnego powodu – zazwyczaj jest to odpowiedź układu odpornościowego na konkretny czynnik, który uszkadza ochronną barierę błony śluzowej.
Szacuje się, że nosicielami Helicobacter pylori jest od 50% do 75% populacji na świecie. Patogen uszkadza błonę śluzową żołądka i dwunastnicy, zwiększając ryzyko stanu zapalnego oraz choroby wrzodowej. Do zakażenia dochodzi głównie drogą pokarmową – przez skażoną wodę, żywność lub kontakt ze śliną chorego.
Zapalenie dwunastnicy mogą wywołać także inne patogeny, w tym:
Do zapalenia dwunastnicy mogą prowadzić również choroby autoimmunologiczne, w których układ odpornościowy atakuje własne tkanki organizmu. Jednym z najważniejszych przykładów jest celiakia, czyli trwała nietolerancja glutenu prowadząca do uszkodzenia kosmków jelitowych. Zmiany zapalne w dwunastnicy mogą pojawiać się również w przebiegu nieswoistych schorzeń zapalnych jelit, np. choroby Leśniowskiego-Crohna.

Kod pakietu: 7635
Zawiera 2 badania
Sprawdź jakie
Nadużywanie NLPZ, takich jak ibuprofen, aspiryna czy naproksen, może odpowiadać za rozwój zapalenia żołądka i dwunastnicy. Leki te blokują syntezę prostaglandyn – związków niezbędnych do produkcji śluzu chroniącego ściany żołądka i jelit, przez co może dojść do ich podrażnienia kwasem solnym. Ryzyko wzrasta szczególnie u osób po 65. roku życia oraz u pacjentów przyjmujących leki przez dłuższy czas.
Jednym z czynników uszkadzających śluzówkę przewodu pokarmowego jest alkohol, który może niszczyć komórki nabłonka i nasilać istniejące już procesy zapalne. Inne przyczyny to m.in.:
Choroba może przebiegać całkowicie bezobjawowo, z łagodnymi symptomami lub w postaci nagłych ataków silnych dolegliwości. Objawy zapalenia dwunastnicy bywają niespecyficzne i mogą przypominać inne schorzenia przewodu pokarmowego. Do najbardziej typowych należą:
W zaawansowanych stadiach, gdy zapalenie żołądka i dwunastnicy prowadzi do głębokich nadżerek, może dojść do niebezpiecznego krwawienia z przewodu pokarmowego. Towarzyszące mu objawy to smoliste stolce lub wymioty przypominające fusy z kawy.
Ostra postać choroby uderza nagle i gwałtownie, ale zazwyczaj ma charakter krótkotrwały i mija po wyeliminowaniu czynnika drażniącego. Dominują silne nudności, wymioty i biegunka, które stanowią bezpośrednie zagrożenie odwodnieniem. Ostrej fazie może towarzyszyć również wysoka gorączka przekraczająca 39°C oraz przeszywający ból w nadbrzuszu.
O przewlekłym zapaleniu dwunastnicy mówimy wtedy, gdy objawy utrzymują się lub regularnie wracają przez kilka miesięcy. Długofalowe drażnienie błony śluzowej prowadzi do powikłań, takich jak:
Podstawowym badaniem wykorzystywanym w diagnostyce zapalenia dwunastnicy jest gastroskopia. Polega na wprowadzeniu przez przełyk giętkiego przewodu z kamerą, co pozwala lekarzowi ocenić stan błony śluzowej, w tym obecność zaczerwienienia, obrzęków, nadżerek, krwawień czy owrzodzeń. Inne przydatne badania to m.in.:
Proces leczenia zapalenia dwunastnicy jest uzależniony od jego przyczyny. Głównym celem jest wyciszenie stanu zapalnego, złagodzenie objawów oraz zapobieganie powikłaniom. W zależności od źródła choroby wykorzystywane są następujące metody:
Dieta przy zapaleniu dwunastnicy powinna zmniejszać podrażnienie błony śluzowej i odciążać układ pokarmowy. Zaleca się spożywanie 5-6. mniejszych posiłków dziennie zamiast kilku obfitych porcji. Dzięki temu dwunastnica nie jest jednorazowo obciążana dużą ilością treści pokarmowej. Ostatni posiłek warto zjeść co najmniej 3 godziny przed snem, aby ograniczyć nocne wydzielanie kwasu żołądkowego.
W okresie zaostrzenia objawów czasowo można stosować dietę BRAT, opartą na bananach, ryżu, musie jabłkowym i jasnym pieczywie. Stopniowo jadłospis należy rozszerzać o kolejne produkty – przede wszystkim gotowane, duszone lub pieczone bez dużej ilości tłuszczu. W poniższej tabelce zestawione są produkty lekkostrawne, polecane w diecie przy zapaleniu dwunastnicy.
| Produkty bezpieczne przy zapaleniu dwunastnicy | |||
| Produkty zbożowe | Źródła białka | Warzywa | Owoce |
| jasne pieczywo,drobne kasze (manna, kuskus),biały ryż,płatki owsiane,makaron pszenny | chude mięso: indyk, kurczak,chude ryby,jajka,jogurt, kefir, twaróg | marchew,dynia,cukinia,ziemniaki,buraki,pietruszka | banany,pieczone jabłka,dojrzałe owoce bez skórki,musy owocowe |
Z jadłospisu powinny zniknąć produkty, które stymulują wydzielanie soków trawiennych lub bezpośrednio drażnią tkankę, np.:
Mgr Aleksandra Drążkiewicz
Zaleca się dietę lekkostrawną, bogatą w gotowane warzywa, dojrzałe owoce, jasne pieczywo i makarony oraz chude mięso, jaja i nabiał. Należy unikać produktów ostrych, kwaśnych, kofeiny i alkoholu.
Stres może nasilać objawy zapalenia dwunastnicy i utrudniać gojenie śluzówki, ponieważ wpływa m.in. na wydzielanie kwasu żołądkowego oraz pracę przewodu pokarmowego.
Zapalenie dwunastnicy najczęściej wynika z zakażenia bakterią H. pylori, chorób autoimmunologicznych i nadmiernego stosowania NLPZ. Innymi istotnymi czynnikami są m.in. nadkwasota, nadużywanie alkoholu, palenie tytoniu oraz alergie pokarmowe.